Uniwersytet Łódzki powstał 24 maja 1945 roku. Inicjatorem powołania w Łodzi uczelni uniwersyteckiej, pod pierwotną nazwą "Państwowy Uniwersytet - Wolna Wszechnica", był prof. Teodor Vieweger, rektor Wolnej Wszechnicy Polskiej. Pierwszymi rektorami Uniwersytetu Łódzkiego byli wybitni przedstawiciele nauki polskiej: Tadeusz Kotarbiński, Józef Chałasiński, Jan Szczepański.
Obecnie Uniwersytet Łódzki jest największą uczelnią publiczną w Polsce centralnej, jednym z większych uniwersytetów w Polsce. W ramach jego struktur istnieje 12 wydziałów: Biologii i Ochrony Środowiska, Chemii, Ekonomiczno-Socjologiczny, Filologiczny, Filozoficzno-Historyczny, Fizyki i Informatyki Stosowanej, Matematyki i Informatyki, Nauk Geograficznych, Nauk o Wychowaniu, Prawa i Administracji, Studiów Międzynarodowych i Politologicznych, Zarządzania. W roku 2002 zostały powołane Międzywydziałowe Studia Matematyczno Przyrodnicze, a w roku 2008 Międzywydziałowe Studia Humanistyczne. Ze struktur wydziałowych wyodrębniono ośrodki naukowo-badawcze: Ośrodek Badań Europejskich, Ośrodek Badań i Studiów Przekładowych, Ośrodek Naukowo-Badawczy Europejskiej Polityki Przestrzennej i Rozwoju Lokalnego, Ośrodek Badawczy Myśli Chrześcijańskiej, Ośrodek Naukowo-Badawczy Problematyki Kobiet oraz Ośrodek Polskiego Komitetu Współpracy z Alliance Française oraz Regionalny Ośrodek Informacji Patentowej.
Biblioteka Uniwersytecka - jedna z największych oraz najnowocześniejszych w Polsce - posiada ok. 3 milionów woluminów.
Nauczanie w Uniwersytecie Łódzkim odbywa się na 37 kierunkach studiów i 134 specjalnościach (stan na rok 2008/2009).
W ofercie edukacyjnej UŁ są kierunki studiów całkowicie w jęz. angielskim: administracja, informatyka, ekonomia, informatyka i ekonometria, zarządzanie oraz Women's and Gender Studies.
Uniwersytet Łódzki prowadzi także studia doktoranckie i ponad 90 studiów podyplomowych, w tym studia typu MBA oraz finansowane przez EFS.
Uniwersytet Łódzki użytkuje 82 budynki dydaktyczno-administracyjne o powierzchni blisko 174 000 m2, w tym 6 stacji naukowo - badawczych działających poza terenem Łodzi oraz 11 domów studenckich z ponad 4 tysiącami miejsc. Ponadto posiada około 300 miejsc w 2 hotelach asystenckich. Uniwersytet Łódzki posiada również nowoczesne Centrum Szkoleniowo-Konferencyjne, w którym znajduje się łącznie 8 sal konferencyjnych i 190 miejsc noclegowych.
Ogółem w Uniwersytecie Łódzkim studiuje ok. 41 tys. osób.
Na blisko 90 studiach podyplomowych dokształca się ponad 2,5 tys. osób, w Studium Języka Polskiego dla Cudzoziemców co roku uczy się ok. 350 obcokrajowców.
Na studiach doktoranckich kształci się ponad 900 słuchaczy (na stacjonarnych studiach doktoranckich - ok. 700 słuchaczy, na niestacjonarnych zaocznych doktoranckich - 210 osób).
Dzięki wprowadzeniu systemu ECTS (Europejski System Transferu Punktów Kredytowych) na wszystkich kierunkach studiów i podpisaniu 161 umów dwustronnych w ramach programu Socrates/Erasmus studenci UŁ mogą kontynuować naukę w 23 krajach Europy.
Chcąc zapewnić równy dostęp do wykształcenia, pozbawionego jakichkolwiek barier, zarówno architektonicznych, jak i mentalnych osobom niepełnosprawnym w UŁ został powołany Pełnomocnik Rektora ds. Osób Niepełnosprawnych.
W uczelni zatrudnionych jest 3 842 pracowników, którzy czuwają nad prawidłowym funkcjonowaniem Uczelni oraz procesem  dydaktycznym, w tym 2 252 nauczycieli akademickich (217 profesorów tytularnych) i 1 590 pracowników administracji, naukowo-technicznych i bibliotecznych oraz pracowników obsługi.
Uniwersytet Łódzki realizuje 97 międzynarodowych umów o współpracy z wyższymi uczelniami. Z tej liczby 35 to umowy ogólnouniwersyteckie, a 62 to umowy wydziałowe. Pracownicy UŁ biorą udział w wielu programach międzynarodowych m.in.: Jean Monnet, SOCRATES/ERASMUS, LEONARDO DA VINCI, CAMPUS EUROPAE, Program Uniwersytetu Bałtyckiego. Uniwersytet Łódzki jest członkiem następujących organizacji międzynarodowych: European University Association EUA, Alliance of Universities for Democracy (AUDEM), INTER-University Dubrovnik, Agence Universitaire de la Francophonie (AUF), Association of European Schools of Planning (AESOP), COPERNICUS-CAMPUS University Alliance for Sustainability. Działa także w ramach europejskich sieci uniwersytetów: Grupo Compostela de Universidades, European Universities Continuing Education Network (EUCEN), Network of Institutes and Schools of Public Administration in Central and Eastern Europe (NISPAcee), Scientific Information for Policy Support in Europe (SINAPSE), Akademicka Sieć dla Europy Środkowej i Wschodniej (ANforCEE). Pracownicy Uniwersytetu realizują liczne projekty badawcze w ramach 6. Programu Ramowego Unii Europejskiej i inne projekty w ramach różnych innych grantów badawczych.
Dyscypliny naukowe, które zostały uznane za Uniwersytet jako priorytetowe dla rozwoju uczelni to: biofizyka, biochemia, chemia, ekonometria, statystyka, mikrobiologia i socjologia.

Wydział Biologii i Ochrony Środowiska

W strukturach Uniwersytetu Łódzkiego funkcjonuje Wydział Biologii i Ochrony Środowiska. Wydział Biologii i Ochrony Środowiska liczy 21 katedr oraz 6 samodzielnych zakładów, 2 samodzielne pracownie, 4 stacje terenowe, Ogród Dydaktyczno-Botaniczny, Muzeum Przyrodnicze i dwa centra badawcze. Jednostki podstawowe prowadzą samodzielną politykę kadrową oraz są niezależne w zakresie badań naukowych. Katedry i zakłady realizujące wspólne programy dydaktyczne, tworzą na zasadach równoprawności instytuty, których głównym zadaniem jest koordynacja kształcenia studentów biologii, ochrony środowiska i biotechnologii. W ramach kategoryzacji jednostek naukowych (oceny parametrycznej), dokonanej w 2006 roku przez Komisję Badań na Rzecz Rozwoju Nauki Rady Nauki, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŁ został zaliczony do kategorii 2. dla grupy jednostek jednorodnych N6 (nauki biologiczne).
Wydział Biologii i Ochrony Środowiska użytkuje kompleks budynków na terenie kampusu uniwersyteckiego (gmach biologii - ul. Banacha 12/16, budynek ochrony środowiska - ul. Banacha 1/3, pawilon zwierzętarni - ul. Banacha 12/16, budynek dziekanatu - ul. Pilarskiego 14/16).
W ramach Wydziału kształceni są studenci, w trybie stacjonarnym lub niestacjonarnym, na kierunkach biologia, ochrona środowiska i biotechnologia a od roku akademickiego 2008/09 także mikrobiologia (kierunek autorski, projekt standardów kształcenia przygotowany przez pracowników Instytutu Mikrobiologii i Immunologii UŁ). Od roku 2007 wszystkie kierunki studiów na Wydziale są prowadzone w systemie dwustopniowym. Studia licencjackie mają charakter jednolity, bez podziału na specjalizacje, natomiast studia uzupełniające są realizowane na poszczególnych kierunkach w ramach specjalizacji właściwych dla danego kierunku.
Przy Wydziale funkcjonują liczne studenckie koła naukowe. Wydział oferuje możliwość kształcenia się w ramach Studiów Doktoranckich: Biochemiczno-Biofizycznego, Cytogenetycznego, Genetyki Molekularnej i Radiobiologii, Ekologii i Ochrony Środowiska oraz Fizjologiczno-Mikrobiologicznego. Wydział prowadzi również studia podyplomowe takie jak: Podyplomowe Studium Ekologii i Ochrony Środowiska dla Nauczycieli - specjalność Edukacja Przyrodnicza na II etapie kształcenia ogólnego, oraz Edukacja Ekologiczna, Podyplomowe Studia dla Nauczycieli - PRZYRODA, Studium Podyplomowe - Biologia, Podyplomowe Studium Ochrony Środowiska i Zrównoważonego Rozwoju; Studia Podyplomowe - Ochrona Środowiska i Ekologia Przemysłowa.
Wydział Biologii i Ochrony Środowiska posiada uprawnienia do nadawania tytułu naukowego profesora oraz stopni naukowych doktora habilitowanego i doktora w dziedzinie nauk biologicznych w następujących dyscyplinach: biologia, biochemia, biofizyka i ekologia. Prowadzone na Wydziale badania mają charakter badań podstawowych, aplikacyjnych lub metodycznych. Tematyka badań naukowych pracowników Wydziału ogniskuje się wokół trzech głównych problemów: środowiska biologicznego - jego stanu obecnego, ochrony, wykorzystania i przekształcania; struktury i funkcji komórek roślinnych, zwierzęcych i mikroorganizmów oraz zagadnień biomedycznych i biotechnologicznych. Główne dyscypliny i specjalności naukowe uprawiane na Wydziale to: antropologia, biologia ewolucyjna, geobotanika, algologia, mikologia, lichenologia, biochemia, biologia molekularna, cytobiochemia, biofizyka, termobiologia, radiobiologia, biologia komórki, cytologia, cytogenetyka, cytochemia, cytofizjologia, fizjologia roślin, fizjologia zwierząt (neurobiologia, neurofizjologia), zoologia, hydrobiologia, ekologia, biologia polarna, ochrona przyrody, mikrobiologia, biologia infekcyjna, immunochemia i immunobiologia bakterii, immunologia, biotechnologia (medyczna, drobnoustrojów, roślin), genetyka (roślin, drobnoustrojów), genetyka molekularna. Potencjał intelektualny zespołów badawczych, wyposażenie aparaturowe katedr i zakładów, a także dorobek metodyczny pozwala prowadzić badania naukowe na różnych poziomach organizacji materii ożywionej i nieożywionej, tj. na poziomach molekularnym, komórkowym, całego organizmu, populacji organizmów i środowiska przyrodniczego.

Katedra Biofizyki Molekularnej

Katedra Biofizyki Molekularnej jest jednostką organizacyjną Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska. Pomieszczenia użytkowane przez Katedrę Biofizyki Molekularnej znajdują się na IV piętrze budynku biologii, na ulicy Banacha 12/16. W skład Katedry wchodzą trzy zakłady (Zakład Biofizyki Błon, Zakład Badania Struktur Biopolimerów, Zakład Radiobiologii) oraz działająca w ramach Zakładu Biofizyki Błon Pracownia Cytometrii. Powierzchnia użytkowana obecnie przez Katedrę Biofizyki Molekularnej to ponad 200 m², w obrębie których znajdują się zarówno powierzchnia biurowa jak i specjalistyczne, w pełni wyposażone, pracownie: hodowli komórek, hodowli drobnoustrojów, biologii molekularnej oraz pracownia ogólnochemiczna.
W roku 2010 planowane jest przeniesienie pomieszczeń Katedry Biofizyki Molekularnej do nowo wybudowanego budynku przy ulicy Pomorskiej 141/143. Budynek o powierzchni 4 981 m² (projekt znajduje się na liście projektów kluczowych Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko w perspektywie finansowej 2007 - 2013).
Skład osobowy Katedry Biofizyki Molekularnej to 5 profesorów, ośmioro adiunktów, jedna osoba na stanowisku starszego wykładowcy oraz 8 pracowników technicznych. Prace doktorskie w Katedrze Biofizyki Molekularnej realizuje obecnie dziesięcioro magistrów, a w roku 2006 w Katedrze prace magisterskie realizowało sześcioro studentów specjalizacji biofizyka.
Pracownicy Katedry prowadzą zajęcia dydaktyczne z zakresu nauk podstawowych i są to zarówno ćwiczenia jak i wykłady, na każdym z kierunków kształcenia realizowanych w ramach działalności dydaktycznej Wydziału.